Коррупциянинг олдини олиш ва унга қарши курашиш тизимини янада такомиллаштириш бўйича амалий мулоқот ўтказилди
Жорий йилнинг 7 январь куни Коррупцияга қарши курашиш агентлигида "Ўзбекистон Республикасида коррупциянинг олдини олиш ва унга қарши курашиш тизимини янада такомиллаштириш тўғрисида"ги Президент Фармони моҳияти ва аҳамияти тўғрисида амалий мулоқот ўтказилди.
Тадбирда Коррупцияга қарши курашиш агентлиги раҳбарияти, Коррупцияга қарши курашиш ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмитаси аъзолари, шунингдек, Агентлик ҳузуридаги Жамоатчилик кенгаши аъзолари, оммавий ахборот воситалари вакиллари иштирок этди.
Тадбир Давлат раҳбарининг Мурожаатномасида 2026 йил коррупцияга қарши курашиш бўйича “фавқулодда ҳолат” йили деб эълон қилиниши доирасида ўтказилди.
Тадбирда "Ўзбекистон Республикасида коррупциянинг олдини олиш ва унга қарши курашиш тизимини янада такомиллаштириш тўғрисида"ги Президент Фармонининг асосий жиҳатлари, Агентлик ва давлат идораларининг коррупцияга қарши ички назорат бўлинмалари фаолиятини такомиллаштириш масалалари, Рақамли комплаенс тизими тақдимоти, E-qaror платформасида очиқликни таъминлаш чоралари, коррупцияга қарши курашишнинг яхлит тизими – коррупциянинг олдини олиш кластери тўғрисида маълумот берилди.
Таъкидланганидек, Фармон коррупциянинг олдини олиш ва унга қарши курашиш соҳасидаги давлат сиёсатини изчил давом эттириш, мамлакатимизнинг халқаро рейтинг ва индекслардаги позициясини янада яхшилаш, Коррупцияга қарши курашиш агентлигининг фаолиятини янги босқичга кўтариш мақсадларни кўзда тутади.
Натижада: соҳадаги 5 минг нафардан ортиқ ходим фаолияти уйғунлашган вертикал ва горизонтал ҳамкорлик тизими яратилади, коррупцияга қарши миллий сертификатлаштириш менежмент тизими жорий этилади, соҳада сунъий интеллектга асосланган “Хавф-таҳлил маркази”, “Рақамли комплаенс” платформалари жорий этилади, кластерни яратиш орқали барча идоралар фаолияти ягона экотизимга бирлашади.
Агентликка коррупцияга қарши курашиш соҳасида превентив механизмларни жорий этишга қаратилган бир қатор қўшимча вазифалар юклатилди.
Хусусан, давлат органлари ва ташкилотларида коррупцияга қарши Миллий сертификатлаштириш менежмент тизимини жорий этилмоқда. Ушбу тизим давлат органлари ва ташкилотларида коррупцияга қарши курашиш фаолиятини баҳолаш ва сертификатлаш тартибини белгилайди. Бу орқали соҳага миллий сертификатлаш менежмент тизими жорий этилиб, мазкур сертификат халқаро ISO 37001 стандартининг муқобилига айланади.
Миллий сертификатлаштириш менежмент тизимини жорий этилиб, ҳар йили ўртача 20 дан ортиқ ташкилот миллий сертификатга эга бўлади. Мазкур сертификат, халқаро ISO 37001 сертификатининг муқобилига айланади ва ҳар бир ташкилот учун ўртача 400 млн сўм маблағ иқтисод қилинишига олиб келади.
Шунингдек, “E-qaror” тизимида қабул қилинадиган ҳужжатларни эълон қилишда очиқликка оид қонунчиликка риоя этилишини назорат қилиш ва очиқликни таъминлаш бўйича таъсирчан чоралар қўлланилиши белгиланмоқда.
Таъкидлаш жоизки, “E-qaror” тизимига 2021-2025 йилларда 24 417 та ҳужжат киритилган бўлиб, уларнинг 9 006 таси (37 %) “яширилган”, шундан 1911 таси (21 %) эса маблағ ажратиш билан боғлиқ. Шу билан бирга, республика ва маҳаллий ижроия ҳокимияти органлари томонидан қабул қилинган ҳужжатларни “E-qaror” электрон тизимида асоссиз равишда эълон қилмаслик - давлат ҳокимияти ва бошқарув органлари фаолиятининг очиқлиги тўғрисидаги қонунчиликни бузиш деб ҳисобланиши ҳамда тегишли жавобгарликка тортишга асос бўлиши қайд этилмоқда.
Бундан ташқари, давлат органлари ва ташкилотларининг коррупциявий хавф-хатар даражаси юқори бўлган вазифа ва функцияларини рақамлаштириш бўйича минимал талаблар ишлаб чиқилади.
Бугунги кунда анъанавий шаклда кўрсатилаётган 300 дан ортиқ хизматларни рақамлаштириш бўйича талаблар ишлаб чиқилади.
Шунингдек, халқаро молия ташкилотлари маблағлари ҳисобидан молиялаштириладиган лойиҳаларни амалга ошириш жараёнлари рақамлаштирилиб, коррупция омилларини бартараф этиш чоралари кўрилади.
Бу орқали ўтказиладиган тендерларда бир йилда 40 тоннадан қоғоз ортиқ иқтисод қилинади, харид учун сарфланаётган вақт эса 4 ойдан 1 ойгача камаяди, тадбиркорлик субъектлари иштироки кенгайиб, бошланғич нарх 10-15 фоизга арзонлашишига эришилади.
Агентликка Ҳисоб палатаси, Давлат молиявий назорати инспекцияси томонидан молиявий назорат ва аудитни амалга оширишда давлат харидлари, манфаатлар тўқнашуви, молиявий хавф-хатарлар юзасидан ўтказилган таҳлиллар ва ўрганиш натижалари билан ахборот тизими орқали танишиш имконияти яратилади.
Агентликнинг буюртмасига асосан илмий асосланган ечимлар ишлаб чиқилади, малака ошириш дастурлари ташкиллаштирилади.
Коррупцияга қарши ички назорат бўлинмалари тизимдаги коррупциявий ҳуқуқбузарликлар содир этилишининг ҳолати ва йўналишлари ҳамда уларни бартараф этиш бўйича таклифларни ҳар чоракда Агентликка тақдим этиб боради.
Тадбирда сўз олган Коррупцияга қарши курашиш агентлиги ҳузуридаги Жамоатчилик кенгаши раиси Фозилжон Отахонов қуйидагиларни таъкидлаб ўтди:
- Фуқаролик жамияти институтларини Ўзбекистон коррупцияга қарши курашиш сиёсатининг бир бўғини сифатида намоён бўлмоқда. Фармон билан фуқаролик жамияти институтлари коррупцияга қарши курашиш бўйича жамоатчилик назорати, шу жумладан, жамоатчилик эшитуви ҳамда мониторинги, жамоатчилик фикрини ўрганишни амалга ошириши белгилаб қўйилгани бунинг яна бир исботи бўлди. Хусусан, Агентлик ҳузуридаги Жамоатчилик кенгаши бу йўналишда ўзига хос тажриба эга. Масалан, Олий таълим, фан ва инновациялар, Соқлиқни сақлаш вазирликларининг жамоатчилик эшитувларини ташкил қилганмиз. Келгусида бу жараёнга бошқа нодавлат нотижорат ташкилотларни ҳам кенг жалб этиш орқали фаоллик ва ташаббускорликни янада оширамиз.
Бундан ташқари, Агентлик ҳузурида ташкил этилаётган “Хавф-таҳлил маркази” ҳақида маълумот берилди. Марказга вазирлик ва идораларнинг 30 га яқин маълумот базалари интеграция қилиниб, коррупциявий хавф-хатарларни назорат қилишга сунъий интеллект жорий этилади. Масалан, soliq.uz базаси орқали ташкилот таъсисчилари тўғрисидаги маълумот билан давлат харидларида аффилланганлик, “Электрон жиноий-ҳуқуқий статистикаси” тизими орқали коррупцияга оид жиноятлар ва уларнинг сабаблари, “my.mehnat.uz” базаси орқали яқин қариндошларнинг бевосита бири иккинчисига бўйсунувида ишлаши аниқланади.
Натижада коррупциявий хавф-хатарларни таҳлил қилиш анъанавий усулда (5-6 кун) амалга оширишдан рақамлашишга ўтиб, 1 соат ичида бажарилади. Коррупция хавфларини аниқлаш ва бартараф этишда барча ташкилотлар қамраб олинади. Шунингдек, бугунги кунда текшириш, мониторинг ва статистика билан банд бўлган 20 нафар ходим ҳудудга тушиб коррупция омилларини аниқлаш ишлари билан шуғулланиши имконияти яратилади.
Депутатлар кенг жамоатчиликни коррупцияга қарши курашишга жалб этиш масалаларига ҳам алоҳида эътибор қаратди.
Хусусан, 2026 йилдан ижтимоий соҳани ривожлантиришга қаратилган барча инвестиция лойиҳаларини амалга оширишда маблағлар сарфланишида очиқликни таъминлаш механизми сифатида маҳалла ва жамоатчилик фаоллари иштирокида Ташаббускор гуруҳларни шакллантириш амалиётини жорий этилмоқда.
2025 йилда айрим ҳудудларда ташкил этилган мазкур гуруҳлар фаолияти натижасида “Қишлоқ инфратузилмасини ривожлантириш” лойиҳаси бўйича Андижон вилоятида 42 млрд сўм иқтисод қилинган. Мазкур маблағлар вилоятдаги 5 та туманнинг 33 та маҳалласига йўналтирилди. Натижада 4 та мактаб, 3 та мактабгача таълим муассасаси, 2 та тиббиёт маскани, 90 км электр энергияси, 6 км ички йўл, 2 км ичимлик суви қуриш (таъмирлаш) учун сарфланди.
Бундан ташқари, коррупциявий ҳуқуқбузарликлар ҳақида хабар берган шахсларни меҳнат қонунчилигининг бузилиши, шу жумладан меҳнат фаолиятида таъқиб, тазйиқ ҳолатларидан ҳимоя қилиш мақсадида, Агентлик томонидан ҳимоя ордерини тақдим этиш амалиёти жорий қилинмоқда. Шунингдек, рағбатлантиришнинг реал механизмлари жорий этилмоқда.
Натижада коррупция ҳақида хабар берувчилар сони 50 фоизга ортиши кутилмоқда.
Коррупциянинг олдини олиш ва унга қарши курашишга муносиб ҳисса қўшган давлат органлари ва ташкилотлари ходимлари, фуқаролик жамияти институтлари вакиллари ҳамда фаол фуқароларни рағбатлантириш мақсадида “Коррупцияга қарши курашишга қўшган ҳиссаси учун” кўкрак нишони таъсис этилади.
Агентлик ҳар йили 9 декабрь – Халқаро коррупцияга қарши курашиш куни арафасида “Коррупцияга қарши курашишга қўшган ҳиссаси учун” кўкрак нишони билан тақдирлашни йўлга қўяди.
Йиғилиш доирасида мазкур вазифаларни Конунчилик палатасининг Коррупцияга қарши курашиш ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмитаси, Агентлик ва вазирлик ва идоралар билан ҳамкорликда амалга ошириш бўйича вазифалар белгиланиб олинди.
Коррупцияга қарши курашиш агентлиги
Ахборот хизмати